Studenten als katalysator van leren en verbeteren

Praktijkleren stimuleren

Met LWWL stimuleren 16 zorgorganisaties, het Talland College en ROC Vonk praktijkleren in Noord-Holland. Anne van de Graaf doet dat vanuit het practoraat 'Praktijkleren Gezondheidszorg, Welzijn en Sport'.

Een practoraat in het mbo heeft als doel praktijkgericht onderzoek te doen en nieuwe kennis te ontwikkelen die direct bijdragen aan verbetering van het onderwijs en de beroepspraktijk. In haar rol als practor werkt Anne als innovator en coördinator samen met 5 docentonderzoekers.

In deze video vertellen Anne van de Graaf, studenten en een werkbegeleider meer over het programma 'Leren is Werken, Werken is Leren'.

Up-to-date

'Het kwartje valt veel eerder als je kennis verbindt aan praktijkervaringen', ziet Anne. 'Dan leer je veel makkelijker.' Dat leren werkt 2 kanten op. Studenten leren op de werkvloer van werkbegeleiders en zorgprofessionals. En zorgprofessionals worden geprikkeld door de vragen, leergierige houding en nieuwe kennis die studenten meebrengen.

En het onderwijs blijft up-to-date: 'Studenten kun je zien als grensgangers. Ze verbinden 2 werelden en brengen ervaringen, kwesties en ontwikkelingen mee terug naar de opleiding. Bij praktijkleren beweegt het onderwijs hierin mee door er expliciet aandacht te besteden.'

Bewonersgang als leerafdeling

Het onderwijs meer praktijkgericht inrichten is een van de doelen van LWWL. 'Praktijkleren is echt iets anders is dan een reguliere stage in de zorg', benadrukt Anne. 'Veel studenten krijgen vleugels van autonomie.'

Als goed voorbeeld noemt ze leerafdelingen. Deze vorm van praktijkleren is al gebruikelijk in ziekenhuizen, maar in de langdurige zorg vrij nieuw. Bij voorkeur is er op een leerafdeling een mix van beginnende en meer ervaren studenten van verschillende mbo- en hbo-opleidingen. Die runnen bijvoorbeeld samen een gang in een woonvoorziening.

Op de leerafdeling leren studenten en werkbegeleiders met en van elkaar. 'Tijdens een gewone stage kun je soms wegduiken in een team. Maar op een leerafdeling ben je zichtbaar en laat je zien wat je in huis hebt. Mooi vind ik ook dat hbo'ers aangeven dat ze leren van mbo'ers. Die hebben praktische handelingen vaak al beter onder de knie.'

'En je slaat 2 vliegen in een klap: de werkvloer wordt ontlast als studenten eenvoudige zorg zelfstandig mogen uitvoeren.' 4  keer per jaar organiseert het practoraat een kennisbijeenkomst om ervaringen uit te wisselen van alle regionale leerafdelingen. 'Daar halen wij op waar ze tegenaan lopen en voegen we kennis toe.'

Over en weer leren

Met en van elkaar leren spreekt nog niet altijd voor zich, ziet de practor. Praktijkleren vraagt om anders denken: 'Het onderwijs was geneigd om bijvoorbeeld te beginnen met het aanleren van algemene dagelijkse handelingen: ADL. Terwijl de praktijk aangeeft dat ze liever wil dat studenten leren om eerst contact te maken met de cliënt.'

'Als je verbinding met de cliënt hebt, volgt de rest vanzelf. Omgekeerd houdt praktijkleren ook in dat je als werkbegeleider vaker je handen op je rug houdt en korte reflectiemomenten na een handeling benut. En dat je je openstelt voor een docent die aan het team wordt toegevoegd, die andere vragen stelt aan studenten dan je gewend bent.'

Katalysator

Studenten kunnen volgens Anne een katalysator zijn in lerend en verbetergericht werkgedrag. 'Leren is veelzijdig en gebeurt ook informeel. Zo blijven werkbegeleiders scherp als ze beroepsmatig redeneren, dus hun stappen moeten uitleggen. Dan worden ze zich weer bewust van hun handelingen. En soms brengt een student een nieuwe handeling in die nog beter werkt.'

'Ook zie je dat zorgprofessionals zichzelf weer door de ogen van een ander zien. Bijvoorbeeld als een cliënt beter reageert op een student, omdat die niet automatisch hard praat of iets geduldiger is.'

'Of neem vergaderingen: je kunt een collega vragen om een inhoudelijk thema voor te bereiden of afspreken om samen vooraf iets te lezen. Tijdens het LWWL-programma maakten we leidinggevenden bewust van wat leren allemaal is. En dat het enorm helpt als je hier zelf rolmodel in bent. Bijvoorbeeld door feedback te vragen, dagelijkse leermomenten te benoemen en complimenten te geven.'

Lessen uit 'Leren is Werken, Werken is Leren'

• Sta open voor wat studenten te bieden hebben.
• Vraag studenten actief naar hun ideeën en ervaringen.
• Bied ruimte om te oefenen en fouten te maken.
• Zorg voor gezamenlijke reflectiemomenten.
• Benoem expliciet wat je van elkaar leert.

Sta open voor verandering

'Mijn grootste ambitie voor praktijkleren is dat mensen lerend en verbetergericht werkgedrag laten zien', zegt Anne. 'En dan heb ik het niet alleen over je werk sneller of efficiënter doen. Maar vooral dat je openstaat voor verandering.'

'Blijf nadenken bij wat je doet en blijf je daarin ontwikkelen. Schiet niet meteen in de weerstand als het bijvoorbeeld om zorgtechnologie gaat. Ga het onderzoeken, praat erover met een collega, luister er een podcast over. Verandering hoef je echt niet met angst en beven tegemoet te zien. Je kunt altijd nieuwe dingen blijven leren.'

Lees meer over het programma Leren is Werken, Werken is Leren.