Actieonderzoek bundelt praktijkinzichten over toepassen vernieuwende aanpak
Gepubliceerd op:
Veel zorgorganisaties passen vernieuwende aanpakken toe om de zorg nog meer persoonsgericht en toekomstbestendig te maken. Dat blijkt vaak lastiger dan verwacht. Daarom is het waardevol om te leren van ervaringen van anderen. Onderzoekers Elize van Wijk en Aukelien Scheffelaar volgden in een actieonderzoek 19 gehandicaptenzorgorganisaties die met een nieuwe aanpak aan de slag gingen. In dit artikel delen ze hun belangrijkste inzichten.
Waar ging het actieonderzoek over?
Elize: 'In het actieonderzoek volgden we 2 jaar 19 gehandicaptenzorgorganisaties die bezig waren met het toepassen van een vernieuwende aanpak. Deelnemers leerden van en met elkaar in actieleernetwerken, waar ze ervaringen, tips en inzichten met elkaar uitwisselden. Met het actieonderzoek hebben we de activiteiten en lessen verzameld en gebundeld.'
Wat vond je zelf een interessante uitkomst?
Aukelien: 'Het eigen maken van een vernieuwende aanpak is veel meer dan de aanpak overnemen en gaan uitvoeren. Het blijkt een proces van het goed onder woorden brengen van de aanpak, en de aanpak passend maken voor de organisatiecontext en de doelgroep van de organisatie. Dit proces van verfijnen hielp deelnemers om de aanpak beter te kunnen doorgronden en doorleven.'
Elize: 'De deelnemers kwamen meerdere keren per jaar samen in de actieleernetwerken. Dit zorgde voor inspiratie bij betrokkenen, en voor een stuk herkenning van gezamenlijke uitdagingen waar zij tegenaan liepen. Deelnemers vertelden dat het in de gehandicaptenzorg niet altijd vanzelfsprekend is om organisatieoverstijgend open en kwetsbaar te zijn, en ervaringen met elkaar te delen. Juist dat kijkje in elkaars keuken kan helpen om van elkaar te leren en zelf weer een stap verder te komen.'
Wat zou je zelf willen meegeven aan organisaties die starten met een nieuwe aanpak?
Elize: 'In het actieonderzoek zagen we dat deelnemers vaak onverwachte uitdagingen tegenkwamen. Zoals een bestuurder die vertrekt, of budget dat lager uitvalt dan gedacht. Ga er daarom vanuit dat je onderweg moet aanpassen en bijsturen. Werk zonder vastomlijnd stappenplan, reflecteer regelmatig tussentijds en stel de acties bij.'
Werk zonder vastomlijnd stappenplan, reflecteer regelmatig tussentijds en stel de acties bij.
Elize van Wijk, onderzoeker
Waarom blijkt het in de praktijk soms lastig om nieuwe werkwijzen te implementeren?
Aukelien: 'Verschillende deelnemers bleken dezelfde vraagstukken tegen te komen. Werkdruk en tijdgebrek werden vaak genoemd, maar ook de uitdaging om collega’s te enthousiasmeren en voor meer draagvlak te zorgen. Daarom hebben we samen met deelnemers de meest voorkomende vragen bepaald en deze als uitgangspunt genomen voor een bundeling van lessen en tips. Zo kunnen projectleiders en kartrekkers snel de juiste informatie vinden voor de uitdagingen waar zij op dat moment mee te maken krijgen. Met concrete voorbeelden en praktische casussen uit de gehandicaptenzorg.'
Welke praktische stappen kunnen organisaties morgen al zetten?
Elize: 'Neem in de beginfase de tijd om goed te kijken of een vernieuwende aanpak goed past bij jouw organisatie. En zorg voor voldoende ruimte zodat de kartrekker of projectleider en andere betrokken collega’s met de vernieuwende aanpak kunnen gaan starten en uitbouwen.'
Aukelien: 'Wacht daarbij niet te lang af, maar begin op kleine schaal. Zo kan je zaken in gang zetten, ervaring opdoen en beweging creëren. Wat we bij verschillende organisaties zagen, is dat een vrije experimenteerruimte kan helpen. Hierdoor konden deelnemers buiten de geldende afspraken om een aanpak uitproberen. De ene organisatie werkte onder een innovatielabel, andere organisaties maakten afspraken over een status aparte.'
Wat we bij verschillende organisaties zagen, is dat een vrije experimenteerruimte kan helpen.
Aukelien Scheffelaar, onderzoeker
Wat is een nieuwe uitkomst in vergelijking met eerdere onderzoeken?
Aukelien: 'Opvallend was hoe actief cliënten betrokken waren bij de vernieuwende aanpakken. Zowel bij het creëren van aandacht en zichtbaarheid, als het verder doorontwikkelen en het gezamenlijke leerproces. Dat leverde mooie voorbeelden op waar andere organisaties weer van kunnen leren.'